Het is moeilijk om mindfulness tastbaar te maken, al besef ik ten volle dat dit niet de scherpste manier is om een artikel mee te openen dat de titel "wat is minfdfulness?" draagt.
Mijn romantische kant zegt: mindfulness is iets dat verder reikt dan de zintuigen en toch laat het zich in elk zintuig vinden. Het is niet iets dat je kan aanraken maar het is altijd dichtbij. Je hoort, voelt, ruikt,... en als je maar bewust ervaart, daar opent zich iets wat je met geen enkel zintuig kan vangen. Maar je bent het wel. Het is niets maar het is ook alles. Het is de ruimte waarin alles oplicht.
Dat is de magie van mindfulness, dat het tegelijk zo gigantisch en mysterieus lijkt maar dan ook zo gewoon en bereikbaar is. We zoeken vaak naar mindfulness alsof het ergens anders te vinden is. Maar het is altijd hier, in dit moment. Alleen zijn we bijna nooit thuis, in het hier en nu. Heb je al eens ergens anders proberen zijn dan nu? Het is fysiek onmogelijk en toch zijn we hier zo weinig. Als we die waarheid zien, ontstaat er een beetje ruimte om hier thuis te komen. Je stopt met zoeken en ironisch genoeg, vind je dan pas wat je altijd zocht.
Blijf even stilstaan.
Het is moeilijk om mindfulness tastbaar te maken, al besef ik dat dit niet de scherpste manier is om een tekst met als titel "wat is minfdfulness?" te openen in.
Mijn romantische kant zegt: mindfulness is iets dat verder reikt dan de zintuigen en toch laat het zich in elk zintuig vinden. Het is niet iets dat je kan aanraken maar het is altijd dichtbij. Je hoort, voelt, ruikt,... en als je maar bewust ervaart, daar opent zich iets wat je met geen enkel zintuig kan vangen. Maar je bent het wel. Het is niets maar het is ook alles. Het is de ruimte waarin alles oplicht.
Dat is de magie van mindfulness, dat het tegelijk zo gewoon en bereikbaar is. We zoeken vaak naar mindfulness alsof het ergens anders te vinden is. Maar het is altijd hier, in dit moment. Alleen zijn we bijna nooit thuis, in het hier en nu. Ben je al eens terug proberen gaan naar het verleden? Het is fysiek onmogelijk. Je kan nadenken over het verleden maar ook dat doe je nu. Als je die waarheid één keer ziet, ontstaat er een beetje ruimte om hier thuis te komen. Je stopt met zoeken en ironisch genoeg, vind je dan pas wat je altijd zocht.

Mindfulness is bewustzijn.
We zijn allemaal in zekere mate bewust. Je weet of het warm of koud is. Het is dag of nacht. Misschien heb je honger. Of voel je spanning in je buik. Dat is bewustzijn op het meest directe niveau: gewaarzijn van je zintuigen, je lichaam, je emoties. Maar mindfulness nodigt uit tot een ander soort bewustzijn, eentje dat we zelden trainen: je wordt je bewust van het bewustzijn zelf. Of je wordt je bewust van datgene wat zich bewust is.
Stel je voor dat je geest een oceaan is. Je gedachten, sensaties en emoties zijn de golven. Ze komen en gaan, veranderen voortdurend van vorm. Soms zijn ze kalm, soms woelig. Maar onder al die golven ligt iets veel groters: een stille, open diepte. Dat is je bewustzijn. In mindfulness leer je die diepte te herkennen. Niet als iets wat je moet bereiken, maar als iets wat er altijd al is. Die golven zijn daar altijd een onderdeel van. Zelfs als je aandacht wordt meegetrokken door gedachten, emoties of prikkels, is er nog steeds die stille achtergrond die alles opmerkt. Dat ben jij.
Aandacht als vergeten superkracht.
In onze Westerse samenleving trainen we vooral ons denken: plannen, oplossen, analyseren. Dat is waardevol maar het heeft tegelijk een prijs. We vergeten hoe we gewoon aanwezig kunnen zijn bij wat er nu is. Onze aandacht wordt versnipperd, gekaapt door technologie, meegesleurd door gewoontes. En hoe vaker dat gebeurt, hoe verder we afdalen in een soort functionele slaaptoestand. We doen wel maar zijn niet echt wakker.
Dat is jammer, want aandacht is een vorm van intelligentie. Niet de slimme soort die dingen analyseert, maar een die werkelijk kan zien, horen, voelen. Het is de intelligentie van aanwezigheid. En die spier kunnen we trainen. Mindfulness is het vermogen om te zijn bij wat zich aandient, zonder dat het opgelost moet worden. Je hoeft het niet te begrijpen, niet te analyseren, niet te veranderen. Alleen maar aanwezig zijn. Dat gebeurt alleen in dit moment. In het nu. In die stilte onder de golven.
"Het probleem is niet dat je denkt of wat je denkt. Het probleem is dat jij je er niet bewust van bent."
Mindfulness is universeel.
Als het gaat over mindfulness, zijn er heel wat misvattingen. Dat je uren moet stilzitten, dat je een boeddhistische monnik moet worden, dat het is voor mensen met hun hoofd in de wolken,... Dat is allemaal niet nodig. Door onszelf die dingen wijs te maken, ontstaat zelfs het geloof dat we eerst iets moeten doen voordat we het "kunnen" of er geraken. Maar weten nu al: mindfulness is gewoon altijd hier. Wij niet.
Mindfulness is geen religie, het behoort bijvoorbeeld niet tot het boeddhisme. Als we het zo bekijken, dan is het iets van "hen", ver van ons bed, en wij doen het hier anders. Maar het is alleen maar aandachtstraining. Iets dat goed voor ons is. Toevallig weten die monniken dat al duizenden jaren en zij beoefenen het nog steeds. We hoeven geen boeddhisten te worden. Het is niet zo dat zij (en wij) iets "boeddhistisch" doen. Het is iets van iedereen.
"Mindfulness is bewustzijn, dat is ontwikkeld door van moment tot moment op een bijzondere manier aandacht te geven: doelbewust, in het hier en nu en zonder te oordelen."
De definitie van mindfulness.
Bewustzijn is met aandacht kijken naar wat er gebeurt in dit moment. Duidelijk. Maar dat stukje "zonder oordeel" is vaak moeilijker te vatten. Want hoe doe ik dat, niet oordelen? En doe ik het dan niet goed als ik toch een oordeel heb?
Zonder oordeel betekent dat we ons ervan bewust zijn dat we oordelen en dan de keuze maken om er niets mee te doen. We zijn van nature heel erg beoordelend. We hebben ideeën en meningen over alles en iedereen. De kans is groot dat je een oordeel klaar had toen je zag dat het eerste hoofdstuk twee keer onder mekaar staat? Alles wat we doen is ons oordelen niet beoordelen, we laten het gewoon bestaan voor wat het is en we klampen ons daar niet aan vast door meer meningen en ideeën aan mekaar te breien. Zie je volgend oordeel gewoon eens voor wat het is, een gedachte, en kijk wat er dan gebeurt.
Een ander belangrijk en interessant aspect van mindfulness is dat het altijd een zekere lichtheid in zich heeft. Het is altijd vriendelijk en zacht. Ik wil je ook uitnodigen om het niet te serieus te nemen. Blijf nieuwsgierig, zie het speelse er van in.
Helen en genezen.
Veel mensen denken dat helen hetzelfde is dan genezen maar we gebruiken hier een andere definitie. Helen is hier niet hetzelfde als worden zoals het was voordat je de diagnose kreeg. Of voordat die ingrijpende gebeurtenis heel je leven veranderd heeft. Wat we doen bij helen is de realiteit onder ogen komen. We aanvaarden de dingen zoals ze zijn door ons er voor open te stellen in ons bewustzijn van elk moment. Dan zien we hoe turbulent onze emoties zijn, welke verhalen er nog verteld worden in ons hoofd over het onrecht ervan. Hoeveel het lijden eigenlijk gevoed wordt door gevoelens van rauw, verlies, het constante nadenken over wat er gebeurd is en de verhalen die we daar rond bouwen. En als je dat allemaal kan vasthouden in het bewustzijn zonder het te willen laten verdwijnen of zonder het te willen herstellen, maar het zien als iets dat zich nu afspeelt, dan leer je de situatie accepteren zoals het is. En vanuit dit aanvaarden van de dingen zoals ze zijn, verschuift er iets. Je herinnert je dat je groter bent dan de verhalen die je over jezelf vertelt. Verhalen die vaak tekortschieten. Het zijn beperkende verhalen. Ze zijn vaak hard, niet liefdevol, niet waarderend. Gedachten hebben altijd die neiging negatief te zijn.
Je kan altijd anders kiezen. In elk moment. En als je het gevoel hebt dat het niet kan, lukt of mag... Begin gewoon opnieuw.

